تبلیغات
ASTANEHASLMOHAMMAD - (بخش دوم)>خیام بیش‌ از اینكه‌ شاعر باشد دانشمند و ریاضیدان‌ بود > از:محمد آستانه اصل تبریزیEmail:info @astaneh1.net www.astaneh1.net
ASTANEHASLMOHAMMAD

مدیر وبلاگ : MOHAMMAD ASTANEHASL

(بخش دوم)>خیام بیش‌ از اینكه‌ شاعر باشد دانشمند و ریاضیدان‌ بود > از:محمد آستانه اصل تبریزیEmail:info @astaneh1.net www.astaneh1.net

شنبه 30 اردیبهشت 1391  ساعت: 02:58 ب.ظ

نظرات() 

خیام بیش‌ از اینكه‌ شاعر باشد دانشمند و ریاضیدان‌ بود  

از:محمد آستانه اصل تبریزی

Email:info @astaneh1.net

 

عمر خیام در سده پنجم هجری در نیشابور زاده شد. فقه را در میانسالی در محضر امام موفق نیشابوری آموخت؛ حدیث، تفسیر، فلسفه، حکمت و اختر شناسی را فراگرفت. برخی نوشته‌اند که او فلسفه را مستقیما از زبان یونانی فرا گرفته بود.در حدود ۴۴۹ تحت حمایت و سرپرستی ابوطاهر، قاضی‌القضات سمرقند، کتابی دربارهٔ معادل‌های درجهٔ سوم به زبان عربی نوشت تحت نام رساله فی البراهین علی مسائل ‌الجبر و المقابله نظام الملک طوسی رابطه‌ای نیکو داشت، این کتاب را پس از نگارش به خواجه تقدیم کرد. پس از این دوران خیام به دعوت سلطان جلا‌الدین ملکشاه سلجوقی و وزیرش نظام ‌الملک به اصفهان می‌رود تا سرپرستی رصدخانهٔ اصفهان را به‌عهده گیرد. او هیجده سال در آن‌جا مقیم می‌شود. به مدیریت او زیج ملکشاهی تهیه می‌شود و در همین سال‌ها (حدود ۴۵۸) طرح اصلاح تقویم را تنظیم می‌کند. تقویم جلالی را تدوین کرد که به نام جلال الدین ملکشاه شهره‌است، اما پس از مرگ ملکشاه کاربستی نیافت. در این دوران خیام به‌عنوان اختربین در دربار خدمت می‌کرد هرچند به اختربینی اعتقادی نداشت. در همین سال‌ها(۴۵۶) مهم‌ترین و تاثیرگذارترین اثر ریاضی خود را با نام رساله فی شرح مااشکل من مصادرات اقلیدس را می‌نویسد و در آن خطوط موازی و نظریهٔ نسبت‌ها را شرح می‌دهد. پس از درگذشت ملکشاه و کشته شدن نظام‌الملک، خیام مورد بی‌مهری قرار گرفت و کمک مالی به رصدخانه قطع شد بعد از سال ۴۷۹ اصفهان را به قصد اقامت در مرو که به عنوان پایتخت جدید سلجوقیان انتخاب شده بود، ترک کرد. احتمالا در آن‌جا میزان الحکم و قسطاس المستقیم را نوشت. رسالهٔ مشکلات الحساب (مسائلی در حساب) احتمالا در همین سال‌ها نوشته شده است.
خیام در زندگی زن نگرفت و همسر بر نگزید. باغی که آرامگاه خیام در آن قرار دارد، تصویر از کنار آرامگاه امامزاده محروق گرفته شده‌است. مرگ خیام را میان سال‌های ۵۱۷-۵۲۰ هجری می‌دانند که در نیشابور اتفاق افتاد. گروهی از تذکره نویسان نیز وفات او را ۶۱۵ نوشته‌اند، اما پس از بررسیهای لازم مشخص گردیده که تاریخ وفات وی سال ۵۱۷ بوده‌است. مقبرهٔ وی هم اکنون در شهر نیشابور، در باغی که آرامگاه امامزاده محروق در آن واقع می‌باشد، قرار گرفته‌است.
، او بیش‌ از اینكه‌ شاعر باشد دانشمند و ریاضیدان‌ بود  و او‌ از معدود شاعران‌ ایرانی‌ است‌ كه‌ اتفاقا به‌ زندگی‌ علاقه‌مند بود ‌. یشد، اما مرگ‌پذیر نبود و تفاوتش‌ با مولوی‌، عطار، سنایی‌ و عراقی‌ در این‌ است‌ كه‌ آنها نه‌ تنها مرگ‌اندیش‌، بلكه‌ گاهی‌ تسلیم‌ مرگند، چنانكه‌ در شعر عطار به‌ نوعی‌ موت‌ ارادی‌ پرداخته‌ می‌شود. او ادامه‌ داد: اما در شعر خیام‌ با تاسف‌ او از مرگ‌ و اینكه‌ چرا جهان‌ فناپذیر است‌، روبروییم‌ و این‌ تاسف‌ از مرگ‌ و نیستی‌ در تمام‌ رباعیات‌ او به‌ چشم‌ می‌خورد. از نظر او زندگی‌ پوچ‌نیست ، بلكه‌ معتقد است‌ اگر زندگی‌ تلخ‌ است‌، بخاطر كوتاه‌ بودن‌ آن‌ و پایانی‌ است‌ كه‌ به‌ مرگ‌ منجر می‌شود، یعنی‌ جدایی‌ و رنجی‌ كه‌ انسان‌ در رابطه‌ با این‌ از دست‌ دادنها دارد، او را ناراحت‌ می‌كند. وگرنه‌ در تمامی‌ رباعیات‌ او تاكید بر این‌ است‌ كه‌ چون‌ دنیا فناپذیر است‌ و مرگ‌ در انتظارما است‌، باید لذت‌ ببریم‌ و خوش‌ باشیم‌. درواقع‌ توجه‌ خیام‌ به‌ مرگ‌ و مرگ‌اندیشی‌، به‌ نوعی‌ با شوق‌ و شور زندگی‌ همراه‌ است‌    این‌ شور و شوقی‌ كه‌ او دارد، همراه‌ با نوعی‌ خشم‌ است‌ و این‌ آن‌ چیزی‌ است‌ كه‌ هدایت‌ در نگاه‌ خیام‌ و عیش‌ خیام‌ دیده‌ است‌.صادق هدایت‌ در مقدمه‌یی‌ كه‌ بر ترانه‌های‌ خیام‌ می‌نویسد، می‌گوید او به‌ گونه‌یی‌ عیش‌ می‌كند كه‌ انگار دندانهایش‌ را به‌ هم‌ فشرده‌ و با غیظ‌ می‌گوید خوش‌ باشیم‌ كه‌ شاید این‌ برداشت‌ تا حدودی‌ درست‌ باشد، ولی‌ از درجه‌ عیش‌ خیام‌ كم‌ نمی‌كند.خیام‌ آن‌ قدر به‌ زندگی‌ علاقه‌مند است‌ كه‌ حتی‌ می‌گوید او را جایی‌ دفن‌ كنند كه‌ گل‌ و سبزه‌ باشد، یعنی‌ می‌خواهد زندگی‌اش‌ را به‌ تدوام‌ زندگی‌ در طبیعت‌ پیوند دهد. این‌ به‌ آن‌ معناست‌ كه‌ انگار خیام‌ ادامه‌ زندگی‌ را در گل‌ و گیاه‌ می‌بیند و گویی‌ به‌ نوعی‌ تفكر تناسخی‌ معتقد است‌ كه‌ اینها از نشانه‌های‌ این‌ است‌ كه‌ شوق‌ زندگی‌ در خیام‌ وجود دارد.به همین‌ جهت‌ است‌ كه‌ می‌بینیم‌ از بین‌ شاعران‌ ما در قرن‌ نوزدهم‌ و اوایل‌ قرن‌ بیستم‌، خیام‌ است‌ كه‌ مورد توجه‌ ویژه‌ غربی‌ها قرار می‌گیرد و علت‌ این‌ است‌ كه‌ نوعی‌ هماهنگی‌ بین‌ تفكر او و تفكری‌ كه‌ در رابطه‌ با خواست‌ زندگی‌ در مدرنیته‌ رواج‌ داشت‌، وجود دارد. اما در دوران‌ جدید وعصر پست‌مدرن‌ كه‌ نوعی‌ توجه‌ خاص‌ به‌ مرگ‌ وجود دارد، شاعران‌ دیگری‌ از ما مثل‌ مولوی‌ مورد توجه‌ قرار گرفته‌اند كه‌ البته‌ باز مولوی‌ هم‌ به‌ زندگی‌ علاقه‌مند است‌ و جزو آن‌ عرفایی‌ محسوب‌ نمی‌شود كه‌ تمام‌ زندگی‌ را پوچ‌ می‌دانند واز ابتدا خود را برای‌ مرگ‌ آماده‌ می‌كنند. به‌ دلیل‌ اینكه‌ اندیشه‌ معطوف‌ به‌ زندگی‌ داشت‌، با هرگونه‌ تحجر سازگاری‌ نداشت‌ و هر چیزی‌ كه‌ بخواهد زندگی‌ را متوقف‌ و ایستا كند، برای‌ او قابل‌ فهم‌ نبوده‌، و اصلا نمی‌توانست‌ خود را با تحجر و نوعی‌ تعمد سازگار كند.
خیام‌ از پرچمداران‌ مبارزه‌ با انواع‌ مقدس‌مابی‌ها و خشكی‌های‌ زاهدانه‌ است‌  حافظ‌ كه‌ ید طولایی‌ در این‌ زمینه‌ دارد، بسیار تحت‌ تاؤیر خیام‌ است‌ و بسیاری‌ از شعرهای‌ حافظ‌، بخصوص‌ در این‌ زمینه‌، موتیف‌ها و مایه‌های‌ شعر خیام‌ را به‌ خود پذیرفته‌ است‌ خیام‌ به‌ دلیل‌ دانشمند بودن‌، بسیار مورد اتهام‌ قشری‌گرایانی‌ مثل‌ امام‌ محمد غزالی‌ واقع‌ شد و حتی‌ توسط‌ او مورد اتهام‌ و تكفیر قرار گرفت‌ تمایل‌ به‌ مرگ‌اندیشی‌، یعنی‌ كنار گذاشتن‌ دنیا و زیبایی‌های‌ آن‌ كه‌ خیام‌ دقیقا با اینها مخالف‌ است‌. وی‌ در عین‌ حال‌، متذكر شد: خیام‌ اگر هم‌ مرگ‌ را مطرح‌ می‌كند، بخاطر توجه‌ به‌ زندگی‌ است‌، نه‌ مرگ‌ و زندگی‌ پس‌ از آن‌. همانطور كه‌ هر چیزی‌ با ضد خودش‌ شناخته‌ می‌شود ،خیام‌ از مرگ‌ متاسف‌ است‌ و ناراحتی‌ از مرگ‌ را مطرح‌ می‌كند، بخاطر اینكه‌ به‌ زندگی‌ می‌اندیشد، او چو زندگی‌ را اصل‌ می‌داند، می‌خواهد مرگ‌ را نفی‌ كند، اما می‌بیند مرگ‌ واقعیتی‌ حتمی‌ و تقدیری‌ است‌ و از این‌ ناراحت‌ می‌شود كه‌ چرا زندگی‌ كه‌ معتقد است‌ زیباست‌، باید از بین‌ برود. طرح‌ مساله‌ مرگ‌ در شعر خیام‌، نه‌ بخاطر توجه‌ به‌ آن‌، بلكه‌ به‌ خاطر نفی‌ آن‌ است‌. او البته‌ مرگ‌ را می‌پذیرد در شعر او اندوه‌ فلسفی‌ دیده‌ می‌شود، اما یاس‌ فلسفی‌ نه‌، و از این‌ جهت‌ او با ابوالعلاء معری‌ كه‌ او را در میان‌ شاعران‌ عرب‌ به‌ خیام‌ نزدیك‌تر می‌دانند، متفاوت‌ است‌أ چراكه‌ در شعر ابوالعلاء معری‌ یاس‌ حاكم‌ است‌: خیام‌ زیاد با كسی‌ حرف‌ نمی‌زد و حتی‌ همه‌ مسائلی‌ را كه‌ به‌ آنها رسیده‌ بود، مطرح‌ نمی‌كرد. او بیشتر در خودش‌ می‌اندیشید و اهل‌ زمانه‌ را لایق‌ این‌ نمی‌دید كه‌ حرفهایش‌ را مطرح‌ كندأ او از لحاظ‌ روانشناسی‌ دارای‌ نوعی‌ اندوه‌ در كنار كم‌ سخنی‌ بود و یك‌ آدم‌ كم‌ حرف‌ اگر بخواهد شعری‌ بگوید، كوتاه‌ترین‌ قالبها را انتخاب‌ می‌كند. درواقع‌ خیام‌ متفكری‌ است‌ كه‌ اندیشه‌هایش‌ را در قالب‌ كوتاه‌ رباعی‌ بیان‌ كرده‌ و به‌ عنوان‌ یك‌ شاعر حرفه‌یی‌ مطرح‌ نبوده‌ است‌. امروز به‌ عنوان‌ یك‌ فیلسوف‌، دانشمند و ریاضیدان‌ به‌ خیام  بنگریم‌. برحی از آتار حیام زودتر از بقیه‌ ترجمه‌ شد  وبسرعت‌ جای‌ خود را باز كرد.



نوشته شده توسط:MOHAMMAD ASTANEHASL

ویرایش:شنبه 30 اردیبهشت 139103:03 ب.ظ

feet problems
شنبه 18 شهریور 1396 12:29 ب.ظ
It's actually a nice and helpful piece of information. I'm glad that you simply shared this useful information with us.
Please keep us up to date like this. Thank you for sharing.
How do you treat Achilles tendonitis?
سه شنبه 17 مرداد 1396 03:28 ب.ظ
Everything is very open with a really clear explanation of the challenges.
It was definitely informative. Your site is useful.

Thanks for sharing!
How do you strengthen your Achilles tendon?
شنبه 14 مرداد 1396 08:57 ق.ظ
Good day very nice site!! Man .. Beautiful ..
Superb .. I'll bookmark your blog and take the feeds additionally?
I'm glad to seek out a lot of useful info here in the publish,
we need work out more techniques in this regard, thanks for sharing.
. . . . .
krystlesterger.hatenablog.com
یکشنبه 8 مرداد 1396 12:47 ق.ظ
It's awesome to visit this site and reading the
views of all friends regarding this paragraph, while I am also zealous of getting know-how.
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 06:16 ق.ظ
Great article, totally what I was looking for.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

آرشیو

آخرین پستها

نویسندگان

لینکستان

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

جستجو